Mỗi độ cuối tháng Chạp, thường là những ngày mưa phùn cuối đông còn lất phất trên mặt sông Hương nhưng cũng có năm nắng ấm đã rãi vàng khắp thành phố do xuân đến sớm, mùi trầm thoảng trong những ngôi nhà rường cổ, người Huế lại nhắc nhau một nghi thức xưa cũ mà thiêng liêng: Lễ dựng nêu.
Không chỉ là một tập tục dân gian báo hiệu Tết đến, dựng nêu ở Huế còn là một nghi lễ từng được cử hành trang trọng trong Hoàng cung triều Nguyễn, mang trong mình cả chiều sâu tín ngưỡng, mỹ học và triết lý thời gian của một kinh đô.
Trong chốn cung đình xưa, lễ dựng nêu được gọi là lễ Thướng tiêu. Theo điển lệ triều Nguyễn, nghi thức này thường diễn ra vào ngày 23 hoặc 25 tháng Chạp âm lịch. Ảnh: Bảo Minh
Trong chốn cung đình xưa, lễ dựng nêu được gọi là lễ Thướng tiêu. Theo điển lệ triều Nguyễn, nghi thức này thường diễn ra vào ngày 23 hoặc 25 tháng Chạp âm lịch. Khi ấy, trước sân điện Thái Hòa và tại nhiều vị trí trong Hoàng thành, cây nêu được dựng lên giữa tiếng nhạc lễ và nghi thức trang nghiêm của triều đình.
Cây nêu là một cây tre cao, thẳng, được chọn lựa kỹ lưỡng. Thân tre róc sạch, chỉ chừa lại một chùm lá xanh ở ngọn như một mũi tên hướng lên trời. Trên ngọn tre treo giỏ tre đựng vàng mã, bùa chú, có khi kèm theo chuông gió nhỏ để mỗi cơn gió xuân thổi qua đều ngân lên những âm thanh trong trẻo – như lời nhắc nhở đất trời đã sang trang.
Cây nêu là một cây tre cao, thẳng, được chọn lựa kỹ lưỡng. Thân tre róc sạch, chỉ chừa lại một chùm lá xanh ở ngọn như một mũi tên hướng lên trời. Ảnh: Bảo Minh
Lễ dựng nêu không đơn thuần là dựng một thân tre. Đó là một tuyên ngôn về thời gian. Khi cây nêu được dựng lên, cũng là lúc triều đình “phong ấn” – niêm phong ấn tín, tạm ngưng chính sự. Một năm cũ khép lại. Vua và bá quan bước vào những ngày nghỉ Tết. Đến mùng 7 tháng Giêng, lễ hạ nêu được cử hành, ấn tín mở ra, triều chính vận hành trở lại. Nhịp điệu của quốc gia gắn với nhịp điệu của cây nêu.
Trong không gian kiến trúc của Hoàng cung, cây nêu tạo nên một trục thẳng đứng đối thoại với bầu trời. Nó bổ sung cho trục Dũng đạo trên mặt đất, xuyên qua Kỳ Đài - Ngọ Môn - điện Thái Hòa - Tử Cấm Thành, tạo nên một cấu trúc biểu tượng: Thiên - Địa - Nhân hợp nhất, tức Trời - Đất - Con người giao hòa. Ở đó, mỹ học cung đình không chỉ nằm ở mái ngói hoàng lưu ly, ở rồng phượng chạm trổ, mà còn ở chính sự giản dị của một thân tre vươn cao.
Lễ dựng nêu không đơn thuần là dựng một thân tre. Đó là một tuyên ngôn về thời gian. Ảnh Bảo Minh.
Từ Hoàng thành, cây nêu đi vào đời sống dân gian Huế với một sắc thái khác: gần gũi, ấm áp và chan chứa tình người.
Trong một ngôi nhà vườn cổ ở Kim Long - Lan Viên Cố Tích - Bảo tang gốm sông Hương, dưới chân chùa Thiên Mụ không xa, lễ dựng nêu thường diễn ra sau ngày 23 tháng Chạp. Không còn nhạc lễ cung đình, không còn quan viên chỉnh tề phẩm phục, nhưng vẫn có sự trang trọng riêng của một gia đình gìn giữ nếp xưa.
Cây tre được chọn từ trước đó nhiều ngày. Gia chủ cùng con cháu róc lá, lau thân tre cho sạch. Một bàn hương án nhỏ được đặt giữa sân. Nhà sư được mời đến tụng kinh, viết câu đối, buộc dải lụa đỏ hay lá bùa nhỏ lên ngọn tre. Khi cây nêu được dựng thẳng giữa vườn, cả nhà cùng chắp tay khấn nguyện. Tiếng chuông gió khẽ rung trong gió chiều tháng Chạp.
Ở đây, cây nêu không chỉ để xua tà khí như tích xưa kể lại, mà còn là một cách đánh dấu không gian Tết. Từ khoảnh khắc ấy, khu vườn bước vào một trạng thái khác: trầm lắng hơn, thiêng liêng hơn. Trẻ con biết mình sắp được nghỉ học. Người lớn tạm gác những lo toan cuối năm. Bạn bè, láng giềng ghé sang chúc mừng, cùng nhau uống chén trà, ăn miếng bánh in, bánh tét còn thơm mùi lá mới Nếu trong cung đình, cây nêu đánh dấu nhịp nghỉ của quốc gia, thì trong dân gian, nó đánh dấu nhịp nghỉ của gia đình. Nhưng ở cả hai không gian ấy, ý nghĩa sâu xa vẫn gặp nhau: con người cần một khoảng lặng để bước sang chu kỳ mới.
Đó là một biểu tượng của trật tự và hy vọng.
Vì thế, Lễ dựng nêu ở Huế không chỉ là một phong tục Tết, mà còn phản ánh một quan niệm về vũ trụ và xã hội: mọi vận hành đều có chu kỳ, mọi quyền lực đều cần khoảng dừng, mọi cộng đồng đều cần nghi thức để tự làm mới mình.
Cây nêu là trục thẳng đứng nối đất với trời. Nó giản dị nhưng kiêu hãnh, mộc mạc nhưng đầy biểu tượng. Giữa quần thể kiến trúc cung đình uy nghi hay giữa khu vườn nhà rường khiêm nhường, cây nêu đều mang trong mình một khát vọng chung: cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, gia đình sum vầy.
Ngày nay, nghi lễ Thướng tiêu trong Hoàng cung đã được phục dựng mỗi dịp Tết. Du khách đến Huế có thể chứng kiến lại khoảnh khắc dựng nêu trước Thế Tổ Miếu hay điện Long An, nghe lời xướng lễ vang lên giữa không gian cổ kính. Đồng thời, trong nhiều gia đình Huế, tục dựng nêu vẫn được duy trì như một cách bảo lưu ký ức văn hóa.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi Tết nhiều khi chỉ còn là những chuyến du lịch vội vã, cây nêu nhắc ta nhớ rằng Tết trước hết là một trạng thái tinh thần. Đó là lúc con người tự cho phép mình dừng lại, nhìn lại một năm đã qua và hướng về phía trước với niềm hy vọng.
Cây nêu không chỉ để xua tà khí như tích xưa kể lại, mà còn là một cách đánh dấu không gian Tết. Ảnh: Bảo Minh.
Có lẽ vì thế mà mỗi lần nhìn thấy cây nêu vươn cao trên nền trời Huế tháng Chạp, ta không chỉ thấy một tập tục cổ truyền, mà thấy cả chiều sâu của một kinh đô từng biết đặt nghi lễ vào đúng vị trí của nó: như một cách gìn giữ trật tự xã hội, như một nghệ thuật tổ chức thời gian, và như một biểu tượng thầm lặng của niềm tin vào mùa xuân.
Trong báo cáo chiến lược mới đây, Chứng khoán SSI (SSI Research) đánh giá về tổng thể, Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng cấu trúc thuận lợi nhất từ trước đến nay cho tiến trình nâng hạng MSCI.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 09/CĐ-TTg ngày 4/2/2026 yêu cầu các bộ ngành, địa phương tăng cường cung cấp, quảng bá sản phẩm, thương hiệu địa phương tại Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026.
Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình - Chủ tịch Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam đã ký Quyết định số 02/QĐ-HĐĐHTTTC ban hành Quy chế làm việc của Hội đồng này.
Trong năm đầu tiên Huế vận hành theo mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, lực lượng Công an thành phố khẳng định quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, chuyển từ “tư duy quản lý hành chính” sang “tư duy phục vụ”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, kiến tạo môi trường đầu tư an ninh, an toàn và minh bạch cho phát triển bền vững.
Tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc chủ động dòng vốn, tối ưu chi phí và nắm bắt cơ hội tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, từ nay đến hết ngày 13/3/2026, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chương trình ưu đãi “Lộc mã đón xuân, Combo 0 đồng” dành cho khách hàng doanh nghiệp, với nhiều chính sách thiết thực và đồng bộ.
