Nhiều doanh nghiệp được Ernst & Young kiểm toán bị thanh tra chỉ điểm sai phạm nghiêm trọng

Báo cáo kiểm toán chưa phản ánh đầy đủ thực tế

Thanh tra Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Hưng Thịnh Land với hàng loạt sai phạm nghiêm trọng. Trong đó, công ty kiểm toán có phần nhiều trách nhiệm.

Hưng Thịnh Land bị phạt theo quy định tại khoản 5 Điều 8b Nghị định số 156/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (Nghị định số 156/2020/NĐ-CP) được bổ sung tại điểm b khoản 6 Điều 1 Nghị định số 306/2025/NĐ-CP đối với hành vi công bố thông tin sai lệch.

Cụ thể, Hưng Thịnh Land chủ động gửi Công văn ngày 14/3/2022 lên Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội về việc công bố thông tin định kỳ về tình hình sử dụng vốn trái phiếu kỳ báo cáo năm 2021, có nêu: Số tiền thu được từ phát hành trái phiếu H79CH2124019 sử dụng để tăng quy mô vốn hoạt động của Tổ chức phát hành, cụ thể: Đặt cọc mua cổ phần công ty thực hiện dự án bất động sản; góp vốn vào công ty thực hiện dự án bất động sản; hợp tác đầu tư vào công ty thực hiện dự án bất động sản. Tuy nhiên, sao kê tài khoản do ngân hàng cung cấp cho thấy, trong số tiền thu được từ phát hành trái phiếu, Công ty có sử dụng để: Nộp thuế, mua trái phiếu do Công ty cổ phần Dịch vụ giải trí Hưng Thịnh Quy Nhơn phát hành, trả gốc lãi trái phiếu khác do Công ty phát hành, mua bán cổ phần, hợp tác đầu tư...

Thứ nữa, Báo cáo tình hình sử dụng nguồn vốn từ phát hành trái phiếu đã được kiểm toán theo kỳ báo cáo năm 2022, năm 2023 và Báo cáo tình hình sử dụng số tiền thu được từ phát hành trái phiếu đối với trái phiếu còn dư nợ đã được kiểm toán theo kỳ báo cáo bán niên năm 2023, bán niên 2024 không trùng khớp nội dung về tình hình sử dụng tiền vốn thu được từ phát hành trái phiếu H79CH2124019.

Thanh tra cũng chỉ rõ, dựa sao kê tài khoản: Báo cáo kiểm toán tình hình sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu đã được kiểm toán kỳ báo cáo bán niên năm 2023, bán niên 2024 chưa phản ánh đầy đủ thực tế sử dụng tiền thu được từ phát trái phiếu của Công ty). Được biết, Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam thực hiện kiểm toán cho Hưng Thịnh Land nhiều năm.

Tính đến thời điểm thanh tra, Hưng Thịnh Land cũng chưa thực hiện đăng ký giao dịch các mã trái phiếu. Đối với các mã trái phiếu phát hành theo quy định tại Nghị định số 153/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ ra thị trường quốc tế (Nghị định số 153/2020/NĐ-CP) và còn dư nợ gồm: H79CH2124001, H79CH2123002, H79CH2123015, H79CH2223001, H79CH2123021, H79CH2123004, H79CH2123010, H79CH2124017, H79CH2225002 (đã phát hành trong năm 2021, 2022), Công ty phải thực hiện đăng ký, lưu ký trái phiếu trong thời hạn 03 tháng kể từ khi hệ thống đăng ký, lưu ký trái phiếu chính thức vận hành (ngày 19/7/2023) theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định số 65/2022/NĐ-CP ngày 16/9/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP (Nghị định số 65/2022/NĐ-CP).

Kiểm toán viên có yếu năng lực về hồ sơ margin, trái phiếu?

Cũng là một doanh nghiệp được Ernst & Young kiểm toán - Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long - Nam Long Group (mã NLG) vừa bị Thanh tra chứng khoán Nhà nước công bố vi phạm 3 mã trái phiếu đăng ký lưu ký trái phiếu không đúng thời hạn. Cụ thể: Mã trái phiếu NLGB2429001, công ty công bố thông tin kết quả chào bán ngày 20/6/2024, đăng ký, lưu ký ngày 07/8/2024; Mã trái phiếu NLGB2427002: công bố thông tin kết quả chào bán ngày 27/8/2024, đăng ký, lưu ký ngày 27/9/2024; Mã trái phiếu NLGB2427003, công bố thông tin kết quả chào bán ngày 27/8/2024, đăng ký, lưu ký ngày 27/9/2024), theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 8 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Nam Long đã sai các quy định tại điểm b khoản 1 Điều 15 Nghị định số 153/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế (Nghị định 153/2020/NĐ-CP) được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 12 Điều 1 Nghị định số 65/2022/NĐ-CP ngày 16/9/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP.

Báo cáo tài chính của NLG giai đoạn này do Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY Việt Nam) thực hiện. Trong báo cáo kiểm toán cho năm tài chính 2024, kiểm toán viên EY hoàn toàn không nhắc gì vấn đề này cũng như các yếu tố loại trừ nếu phát hiện ra nội dung bất thường.

Chi tiết các khoản trái phiếu chậm đăng ký, lưu ý từ 1 - 2 tháng theo hồ sơ và quy định, kiểm toán không phát hiện hoặc bị bỏ qua? Trong khi, trái chủ của các trái phiếu này cũng đều là các công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm, ngân hàng, tập đoàn lớn như: CTCP Chứng khoán Kỹ Thương, Công ty TNHH Manulife, Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB)... thì việc để cho doanh nghiệp chậm đăng ký và lưu ký trái phiếu khá rủi ro.

Cũng giữa tháng 6/2026, Thanh tra Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định số 320/QĐ-XPHC về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đối với Công ty cổ phần chứng khoán Bảo Việt theo quy định tại điểm c khoản 4 Điều 26 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (Nghị định số 156/2020/NĐ-CP).

Công ty cổ phần Chứng khoán Bảo Việt đã cho khách hàng thực hiện giao dịch ký quỹ vượt quá sức mua hiện có trên tài khoản giao dịch ký quỹ tại các ngày 1/7/2024 và 2/7/2024.

Giai đoạn này, Ernst & Young Việt Nam thực hiện kiểm toán cho Chứng khoán Bảo Việt. Báo cáo kiểm toán không có ý kiến loại trừ. Mặc dù là đơn vị hợp tác kiểm toán độc lập lâu năm, nhưng nếu doanh nghiệp nguỵ trang bằng hồ sơ tinh vi, kiểm toán viên không chuyên nghiệp rất khó để nhận ra.

Tuy vậy, theo đánh giá chuyên gia kiểm toán, nghiệp vụ cho vay margin là hoạt động cốt lõi, rủi ro nhất của một công ty chứng khoán. Nếu kiểm toán khi làm việc không thực hiện các thủ tục bắt buộc như: Kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ về margin, trích xuất dữ liệu dư nợ của các tài khoản lớn, đối chiếu giới hạn cho vay dẫn đến việc bỏ sót sai phạm rõ ràng sẽ bị khép vào lỗi thiếu tính trọng yếu và vi phạm chất lượng kiểm toán.

Cũng từng vướng nhiều "tai nạn nghề nghiệp"

Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY Việt Nam) là công ty đầu tiên cung cấp dịch vụ kiểm toán và tư vấn có 100% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được cấp phép hoạt động tại Việt Nam từ năm 1992. Đây là một trong bốn hãng kiểm toán và dịch vụ chuyên nghiệp lớn nhất thế giới, thường được gọi là khối Big4 (cùng với PwC, Deloitte và KPMG). Tại Việt Nam, EY Việt Nam vận hành với đội ngũ hơn 2.000 chuyên gia trong và ngoài nước.

Cách đây chưa đầy 1 năm, vào tháng 7/2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa ban hành Quyết định số 383/QĐ-UBCK ngày 10/07/2025 về việc đình chỉ tư cách kiểm toán viên được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán đến hết ngày 31/12/2025.

Theo báo cáo minh bạch năm 2024, tổng doanh thu của EY Việt Nam đạt gần 1.278 tỷ đồng, giảm 7% so với năm 2023. Dù doanh thu từ mảng dịch vụ kiểm toán cho các đơn vị có lợi ích công chúng tăng trưởng tốt (tăng 52% lên 451 tỷ đồng), sự sụt giảm ở các mảng dịch vụ còn lại đã kéo tổng doanh thu đi xuống.

Lợi nhuận sau thuế của EY Việt Nam trong năm 2024 chỉ khoảng 494 triệu đồng. Con số này ghi nhận mức sụt giảm gần 94% so với mức lãi hơn 8,1 tỷ đồng của năm 2023 và là mức lợi nhuận thấp nhất của công ty này kể từ năm 2017. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp trong năm 2024 của EY Việt Nam là 0 đồng.

Năm 2024, trong vụ Vạn Thịnh Phát, bản án với các bị cáo cùng trách nhiệm dân sự, xử lý vật chứng, xử lý tài sản kê biên, phong tỏa trong vụ án đã được Hội đồng xét xử công bố.

Tại phần kiến nghị, có rất nhiều thông tin liên quan giai đoạn 2 của vụ án, trong đó có việc kiến nghị Cục Cảnh sát Kinh tế (C03, Bộ Công an), Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục làm rõ vai trò, trách nhiệm của các công ty kiểm toán cho SCB, các kiểm toán viên có liên quan. Nếu đủ căn cứ thì đề nghị xem xét xử lý đúng quy định.

Trước khi vụ án Vạn Thịnh Phát được đem ra xét xử, nhóm công ty kiểm toán cho SCB giai đoạn 2012-2022 đều là các công ty lớn, thuộc nhóm Big 4 trên thị trường, trong đó có Ernst & Young Vietnam (EY). Thời kỳ đầu sáp nhập, Công ty Kiểm toán Ernst & Young Việt Nam đã kiểm toán báo cáo tài chính hợp nhất và soát xét cho SCB cho đến năm 2016.