Lổ hổng kiểm soát, kiểm toán lan rộng trong hệ thống KienlongBank

Cấp tín dụng: Khâu nào cũng thiếu sót, thanh toán mua bất động sản có vấn đề

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước vừa công bố kết luận thanh tra đối với Ngân hàng TMCP Kiên Long (mã chứng khoán: KLB) - Chi nhánh Sóc Trăng. Chi nhánh này hạn chế trong công tác xử lý và thu hồi nợ sau khi áp dụng các biện pháp xử lý rủi ro. Hiệu quả thu hồi nợ chưa cao, trong khi quy mô huy động vốn tại chi nhánh có xu hướng giảm.

Ở ngay đầu cho vay, phát sinh một số tồn tại và tiềm ẩn rủi ro trong quá trình thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng. Một số khách hàng được cấp tín dụng khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện vay vốn theo quy định của pháp luật.

Khâu nhận tài sản bảo đảm, định giá tài sản thế chấp và quản lý tài sản bảo đảm được đánh giá còn nhiều thiếu sót. Hoạt động kiểm tra, giám sát sau cho vay cũng bị nhận định còn sơ sài, chưa bảo đảm yêu cầu quản trị rủi ro đối với các khoản cấp tín dụng.

Trước đó, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 10 cũng chỉ ra rằng, KienlongBank Chi nhánh Lâm Đồng nhìn chung tuân thủ các quy định về cấp tín dụng, tài sản bảo đảm và công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay theo quy định pháp luật cũng như quy định nội bộ của ngân hàng. Một số khoản vay có bảo đảm bằng tài sản hoặc liên quan đến các dự án như Sunshine Heritage, Sunshine Sky City, Sunshine Golf & Resort Láng Cò, Sunshine Grand Capital và cổ phiếu được thực hiện theo quy định của NHNN.

Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu tại KienlongBank Chi nhánh Lâm Đồng được đánh giá còn cao, trong khi quy mô hoạt động tăng trưởng chậm qua các năm và hoạt động cho vay còn phụ thuộc nhiều vào các khoản vay ngoài địa bàn.

Kết luận thanh tra cũng ghi nhận hạn chế trong thanh toán tiền mua bất động sản và thông báo giải ngân vốn vay. Cơ quan thanh tra cũng cho biết việc phân loại tài sản có tại chi nhánh phát sinh một trường hợp vi phạm. Các vi phạm trong quy trình cấp tín dụng tương tự chi nhánh Sóc Trăng.

Tại KienlongBank Cà Mau, theo Kết luận thanh tra số 13/KL-TTNH ban hành ngày 03/04/2026, chi nhánh này đã có những nỗ lực trong việc mở rộng hoạt động và duy trì lợi nhuận qua các năm. Hoạt động cho vay tăng trưởng tương đối nhanh, đóng vai trò là nguồn thu chủ lực của đơn vị. Tuy nhiên, chính sự tăng trưởng này cũng đi kèm với nhiều rủi ro khi quy trình kiểm soát chưa theo kịp.

Cụ thể, cơ quan thanh tra xác định chi nhánh đã cấp tín dụng cho khách hàng không đáp ứng đủ điều kiện vay vốn theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN. Công tác thẩm định và quyết định cho vay chưa chặt chẽ, thiếu đầy đủ theo quy định, trong khi hoạt động kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay còn lỏng lẻo. Ngoài ra, việc định giá và nhận tài sản bảo đảm cũng tồn tại sai sót, làm gia tăng rủi ro tín dụng.

Một điểm đáng chú ý là hoạt động cấp tín dụng tại KienlongBank Cà Mau được đánh giá tiềm ẩn nhiều rủi ro, do tập trung vào một số ít khách hàng. Điều này khiến danh mục cho vay thiếu phân tán, dễ bị ảnh hưởng nếu phát sinh biến động bất lợi từ nhóm khách hàng lớn. Các sai phạm và tồn tại trong quy trình thẩm định, phê duyệt và giám sát vốn vay được xem là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng này.

Còn tại chi nhánh Đồng Tháp của ngân hàng này, cơ quan thanh tra đã điểm mặt các tồn tại, hạn chế về điều kiện vay vốn, thẩm định và xét duyệt khoản vay. Đơn vị này còn bị chỉ ra những thiếu sót trong hồ sơ bảo lãnh và thực hiện cho vay ngoài địa bàn. Tương tự, tại chi nhánh Tây Ninh, hoạt động cho vay và kiểm tra sau cho vay cũng phát sinh nhiều rủi ro do việc chấp hành quy định nội bộ chưa nghiêm túc.

Nghiêm trọng hơn, tại chi nhánh Tiền Giang, Thanh tra NHNN xác nhận đã phát sinh các tồn tại, vi phạm trong thẩm định và xử lý nợ. Có tình trạng khách hàng sử dụng vốn sai mục đích do sự chủ quan của ngân hàng trong khâu xét duyệt ban đầu.

Nguyên nhân khiến vi phạm lan rộng nhiều chi nhánh

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 14 cho rằng, nguyên nhân dẫn đến các tồn tại, vi phạm xuất phát từ năng lực của một bộ phận cán bộ tham gia đề xuất, thẩm định, kiểm soát và quản lý khoản vay còn hạn chế. Một số trường hợp chưa nắm vững hoặc chưa tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật cũng như quy trình nội bộ.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, kiểm soát và kiểm toán nội bộ từ hội sở chính đối với chi nhánh được đánh giá chưa kịp thời, khiến các tồn tại và vi phạm không được phát hiện sớm để có biện pháp xử lý phù hợp.

Theo đó, Thanh tra đưa ra 2 kiến nghị yêu cầu hội sở chính KienlongBank và KienlongBank Sóc Trăng khắc phục các tồn tại đã được chỉ ra. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng ban hành 6 khuyến nghị nhằm tăng cường công tác quản trị rủi ro, kiểm soát tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.

Theo yêu cầu của cơ quan thanh tra, các biện pháp chấn chỉnh sẽ tập trung vào việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường kiểm tra sau cho vay, hoàn thiện công tác quản lý tài sản bảo đảm và nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ nhằm hạn chế rủi ro phát sinh trong hoạt động cấp tín dụng.

Tại KienlongBank Lâm Đồng, Thanh tra NHNN chi nhánh Khu vực 10 đã đưa ra 4 kiến nghị yêu cầu khắc phục các tồn tại, hạn chế và 8 khuyến nghị nhằm giúp đơn vị nâng cao mức độ an toàn trong hoạt động, hạn chế rủi ro trong thời gian tới.

Tại KienlongBank Cà Mau, Thanh tra NHNN cũng chỉ rõ nguyên nhân đến từ công tác quản trị nội bộ chưa hiệu quả. Ban Giám đốc chi nhánh và các phòng giao dịch trực thuộc chưa thực hiện tốt vai trò chỉ đạo, kiểm soát hoạt động tín dụng. Đồng thời, đội ngũ cán bộ nghiệp vụ và lãnh đạo các cấp chưa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và quy trình nội bộ, trong khi năng lực thẩm định và giám sát còn hạn chế.

Bên cạnh đó, hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro chưa được triển khai đầy đủ, kịp thời. Việc tự kiểm tra, giám sát các khoản vay chưa chặt chẽ, dẫn đến không phát hiện sớm các sai phạm, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn trong hoạt động tín dụng. Trước những vi phạm này, cơ quan thanh tra đã ban hành 3 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với KienlongBank Cà Mau và yêu cầu triển khai các biện pháp khắc phục.

Tại các chi nhánh có sai phạm khác, nguyên nhân tương tự do khâu kiểm soát lỏng lẻo, nhân sự từ cấp lãnh đạo đến nhân viên chi nhánh thiếu kinh nghiệm nghiệp vụ. Tuy vậy, việc kiểm toán nội bộ từ cấp trụ sở ngân hàng chưa thật sự sát sao, không phát hiện vấn đề sớm, dễ gây rủi ro về an toàn vốn cho ngân hàng.

Kiểm soát nội bộ là hệ thống "lá chắn" sống còn tại các ngân hàng, đóng vai trò ngăn ngừa rủi ro, bảo vệ tài sản, và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Nó duy trì sự an toàn của toàn hệ thống tài chính, ngăn chặn gian lận và sai sót từ gốc.