Huế: Từ “về đích” đến khát vọng tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới

Từ năm 2021-2025 có thể xem là một trong những giai đoạn đặc biệt nhất trong lịch sử phát triển của thành phố Huế. Đó không chỉ là một nhiệm kỳ phát triển kinh tế - xã hội thông thường, mà là một giai đoạn “vừa chạy vừa xếp hàng”, vừa chống chịu với những cú sốc chưa từng có của đại dịch và biến động toàn cầu, vừa dồn toàn lực để hoàn thành mục tiêu chiến lược: trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Nhìn lại chặng đường ấy, điều đọng lại không chỉ là những con số tăng trưởng, mà là một sự chuyển hóa căn bản về vị thế, tư duy và không gian phát triển. Huế đã “về đích”, nhưng điều quan trọng hơn, Huế đã bước vào một đường đua mới, với yêu cầu cao hơn, áp lực lớn hơn và cũng nhiều cơ hội hơn.

Trước hết, cần khẳng định rằng, trong bối cảnh đầy biến động của thế giới và trong nước, Huế đã giữ được một nhịp tăng trưởng khá ổn định. Nhiều nguồn dữ liệu cho thấy tăng trưởng GRDP giai đoạn 2021-2025 của Huế đạt khoảng 7,5%/năm, một con số không hề thấp nếu đặt trong bối cảnh hậu Covid-19 và so sánh với mặt bằng chung cả nước. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng dịch vụ – công nghiệp, trong đó khu vực dịch vụ giữ vai trò chủ đạo, chiếm hơn 50% quy mô nền kinh tế.

Điều đáng nói là, tăng trưởng của Huế không chỉ mang tính “phục hồi” sau dịch, mà đã có những yếu tố “tái cấu trúc”. Du lịch – dịch vụ phục hồi nhanh và từng bước lấy lại vai trò động lực; thương mại, vận tải, logistics phát triển; kinh tế số và chuyển đổi số bắt đầu tạo dấu ấn; môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện. Những chuyển động này cho thấy Huế đang từng bước thoát khỏi mô hình tăng trưởng truyền thống, hướng tới một cấu trúc kinh tế hiện đại hơn.

Một điểm sáng nổi bật là du lịch, lĩnh vực chịu tổn thương nặng nề nhất trong đại dịch. đã có sự phục hồi mạnh mẽ. Ngành dịch vụ tăng trưởng cao, có thời điểm đạt trên 9%/năm, đưa Huế trở lại vị thế là một trung tâm du lịch lớn của miền Trung. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, có thể thấy sự phục hồi này vẫn mang tính “định lượng” nhiều hơn “định tính”: lượng khách tăng nhanh nhưng sản phẩm du lịch mang tính đột phá, có giá trị gia tăng cao vẫn còn hạn chế, một vấn đề đã được chính các báo cáo đánh giá thẳng thắn chỉ ra.

Ở chiều sâu hơn, thành tựu quan trọng nhất của Huế trong 5 năm qua chính là việc hoàn thành mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đây không chỉ là một dấu mốc hành chính, mà là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị công phu về quy hoạch, hạ tầng, thể chế và tầm nhìn phát triển. Nó đánh dấu việc Huế chính thức bước ra khỏi “khung tỉnh lỵ” để trở thành một đô thị trung tâm cấp quốc gia, với vai trò mới trong cấu trúc phát triển vùng và quốc gia.

Cùng với đó, hạ tầng đô thị và không gian phát triển của Huế đã có những thay đổi rõ rệt. Các công trình giao thông trọng điểm, sân bay, cảng biển, các khu đô thị mới, hệ thống hạ tầng kỹ thuật… đã tạo ra một diện mạo mới, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía biển, về phía các đô thị vệ tinh. Đây là nền tảng quan trọng để Huế có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng cao hơn trong tương lai.

Trong lĩnh vực văn hóa, lĩnh vực cốt lõi làm nên bản sắc Huế, thành phố tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa đặc sắc của cả nước. Không chỉ bảo tồn tốt các giá trị di sản, Huế còn từng bước chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển thông qua các lễ hội, sản phẩm du lịch, các đề án như “Huế – Kinh đô Áo dài”, “Huế – Kinh đô Ẩm thực”, Festival bốn mùa… Đây là hướng đi đúng, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế dựa trên văn hóa mà Nghị quyết 80 -NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu rất đáng ghi nhận, cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, sự phát triển của Huế trong 5 năm qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Trước hết là vấn đề công nghiệp. Dù có bước phát triển, nhưng quy mô công nghiệp của Huế vẫn còn nhỏ, công nghệ cao phát triển chậm, chưa hình thành được những chuỗi giá trị lớn. Điều này dẫn đến hệ quả là nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào dịch vụ, trong khi khu vực tạo ra giá trị gia tăng cao và việc làm bền vững chưa thực sự mạnh. Đây cũng là một trong những hạn chế lớn được chỉ ra trong các đánh giá gần đây.

Thứ hai là chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh. GRDP bình quân đầu người của Huế vẫn chưa đạt kỳ vọng; quy mô nền kinh tế còn khiêm tốn so với nhiều địa phương cùng cấp; năng lực thu hút các tập đoàn lớn, dự án mang tính dẫn dắt còn hạn chế. Một số khu kinh tế, khu công nghiệp chưa phát huy được vai trò động lực, đặc biệt là khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô vẫn chưa thực sự bứt phá như kỳ vọng.

Thứ ba là việc chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm kinh tế. Dù Huế có lợi thế rất lớn về di sản, nhưng công nghiệp văn hóa vẫn còn ở giai đoạn khởi đầu; thiếu các sản phẩm mang tính sáng tạo cao, có khả năng cạnh tranh quốc tế; kinh tế đêm, không gian tiêu dùng văn hóa, các hoạt động sáng tạo vẫn chưa phát triển tương xứng.

Thứ tư là các “điểm nghẽn mềm” như nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực quản trị, liên kết vùng, khả năng thực thi chính sách. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, bên cạnh hạn chế về nguồn lực tài chính, Huế còn gặp khó khăn về nguồn nhân lực, về tính đồng bộ trong chính sách và liên kết phát triển, khiến cho kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng.

Chính trong bối cảnh đó, nhiệm kỳ 2026-2030 mở ra với một yêu cầu hoàn toàn mới: Huế không chỉ phát triển, mà phải bứt phá.

Nghị quyết 80 – NQ/TW của Trung ương về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới đã đặt ra một định hướng rất rõ: văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển. Với Huế, đây không chỉ là một định hướng, mà là một “cơ hội lịch sử”. Nếu biết khai thác đúng cách, Huế có thể trở thành hình mẫu về phát triển kinh tế dựa trên văn hóa, nơi di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn được “kích hoạt” để tạo ra giá trị mới.

Song song với đó là yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao hơn, với mục tiêu hướng tới tăng trưởng hai con số và GRDP bình quân đầu người đạt trên 5.000 USD vào năm 2030. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, nhưng không phải không có cơ sở.

Thứ nhất, Huế đã có nền tảng hạ tầng và thể chế tốt hơn nhiều so với trước. Thứ hai, không gian phát triển đã được mở rộng, đặc biệt là hướng biển, hướng vùng đầm phá và các đô thị vệ tinh. Thứ ba, các động lực mới như kinh tế số, kinh tế sáng tạo, công nghiệp văn hóa, logistics, y tế chuyên sâu, giáo dục đại học… đang dần hình thành.

Đặc biệt, nếu Huế biết tận dụng tốt hệ sinh thái tri thức với trung tâm là Đại học Huế, gắn nghiên cứu – đào tạo với đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, thì đây sẽ là một động lực rất quan trọng cho tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, Huế sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán khó. Đó là tái cấu trúc mạnh mẽ khu vực công nghiệp theo hướng công nghệ cao, thân thiện môi trường; nâng cấp du lịch từ “điểm đến di sản” thành “trung tâm trải nghiệm văn hóa sáng tạo”; phát triển mạnh kinh tế biển và logistics; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư; thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; và đặc biệt là nâng cao năng lực quản trị đô thị trong bối cảnh mới.

Nhìn về phía trước, có thể nói Huế đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” hiếm có. Những gì đã đạt được trong 5 năm qua là nền móng. Nhưng nền móng đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tiếp tục xây dựng bằng những bước đi đột phá hơn, quyết liệt hơn.

Huế của tương lai không thể chỉ là một “cố đô trầm mặc”, mà phải là một đô thị di sản năng động, sáng tạo, có khả năng cạnh tranh và hội nhập. Một thành phố vừa giữ được hồn cốt văn hóa, vừa bắt nhịp được với nhịp điệu của thời đại.

Từ “về đích” đến “bứt phá”, đó không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một hành trình đầy thách thức. Nhưng với những gì đã thể hiện trong 5 năm qua, có cơ sở để tin rằng, Huế hoàn toàn có thể bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế tự tin, bản lĩnh và khát vọng lớn hơn.