Hơn 70% số cổ phiếu đang ở vùng định giá thấp

VN-Index đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết năm 2026 được kỳ vọng tăng khoảng 15%. Tuy nhiên, nếu nhìn chi tiết hơn, hơn 70% số cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch dưới mức P/E 10 lần. Đây là vùng định giá thấp thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng.

Nguyên nhân chính đến từ đà tăng mạnh của nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, hiện chiếm gần 30% vốn hóa VN-Index. Sự bứt phá của nhóm này khiến chỉ số chung vẫn duy trì mặt bằng định giá cao hơn.

Tỷ trọng của các doanh nghiệp gồm VIC, VHM, VRE và VPL trong VN-Index đã tăng từ khoảng 8% cách đây hai năm lên gần 30% hiện nay. Năm ngoái, VN-Index tăng khoảng 41%, nhưng nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup, mức tăng chỉ còn khoảng 10%. Trong năm nay, VN-Index tiếp tục vượt trội so với chỉ số không bao gồm nhóm Vingroup khoảng 4–5 điểm phần trăm.

Điều này khiến chênh lệch định giá giữa VN-Index và phần còn lại của thị trường ngày càng lớn. Trong khi VN-Index giao dịch ở mức P/E khoảng 13 lần với tăng trưởng lợi nhuận kỳ vọng 15%, phần còn lại của thị trường đang giao dịch ở mức P/E khoảng 10 lần với tăng trưởng lợi nhuận khoảng 16%.

Đà tăng của nhóm Vingroup trong năm nay được hỗ trợ bởi ba yếu tố chính: kế hoạch tái cấu trúc VinFast và tách công ty này khỏi VIC, kế hoạch IPO của Green SM, cùng kết quả kinh doanh bứt phá của Vinhomes.

Về tăng trưởng lợi nhuận, mức tăng của các doanh nghiệp niêm yết có thể chậm lại khi tác động kinh tế từ xung đột Trung Đông dần lan tỏa, trong khi mặt bằng lãi suất cao hơn có thể gây sức ép lên biên lợi nhuận của các ngân hàng trong phần còn lại của năm.

Trong quý I, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng 51% so với cùng kỳ, vượt xa mức kỳ vọng đồng thuận của thị trường là khoảng 15%. Mức tăng này một phần đến từ Vinhomes, tuy nhiên ngay cả khi loại trừ VHM, lợi nhuận toàn thị trường vẫn tăng khoảng 30%, tức gấp đôi kỳ vọng của thị trường.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang triển khai nhiều cải cách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước, đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của FTSE, cũng như tháo gỡ để tái khởi động các dự án bất động sản bị đình trệ. 

Thị trường chứng khoán hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ tác động của các cải cách này. Lợi ích từ các chính sách có thể được hiện thực hóa dần theo thời gian thông qua thanh khoản cải thiện, số lượng doanh nghiệp niêm yết gia tăng, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước và việc khơi thông các dự án chậm tiến độ.

Mặt khác, tại thị trường Việt Nam, chỉ một hoặc hai cổ phiếu chủ chốt có thể tác động đáng kể đến lợi nhuận của cả một ngành. Vì vậy, chiến lược quản lý danh mục chủ động có vai trò đặc biệt quan trọng. 

Việc lựa chọn đúng các cổ phiếu dẫn dắt có thể tạo ra khác biệt lớn đối với hiệu quả đầu tư, nhất là trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh, chỉ số chung bị chi phối bởi một nhóm cổ phiếu lớn, còn phần lớn cổ phiếu đang giao dịch ở vùng định giá thấp.

Điều này trái ngược với thực tế nền tảng vĩ mô của Việt Nam vẫn duy trì sức chống chịu tốt, trong đó xuất khẩu công nghệ cao tiếp tục tăng mạnh. Cụ thể, khoảng cách tăng trưởng đang ngày càng rõ giữa các nền kinh tế có xuất khẩu công nghệ cao bứt phá như Việt Nam, Hàn Quốc và Đài Loan, so với các nền kinh tế chịu áp lực lớn hơn từ nhập khẩu năng lượng như Ấn Độ và Philippines.

Xuất khẩu máy tính và điện tử của Việt Nam tăng gần 50% trong năm nay, sau khi cũng tăng gần 50% trong năm trước. Thâm hụt thương mại hiện nay chủ yếu phản ánh đà tăng mạnh của hoạt động xuất khẩu liên quan đến AI, thay vì là tín hiệu suy yếu của nền kinh tế. Đây cũng là lý do tỷ giá VND chưa chịu áp lực giảm đáng kể, dù mức thâm hụt nhìn bề ngoài có thể gây lo ngại.

Thị trường hiện vẫn chịu tác động từ một số yếu tố bất lợi. Trong đó có rủi ro gián đoạn vận tải kéo dài tại Eo biển Hormuz, thâm hụt thương mại của Việt Nam tăng từ khoảng 3% GDP trước chiến sự lên trên 6% GDP vào giữa tháng 5, lạm phát vượt 5% tạo áp lực lên lãi suất, cùng xu hướng khối ngoại tiếp tục rút ròng.

Theo báo cáo, từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 2 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam, sau mức bán ròng khoảng 5 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam có đủ năng lực ứng phó với các thách thức này và kỳ vọng tăng trưởng GDP năm 2026 đạt khoảng 7%.