Dự kiến nguyên tắc, tiêu chí phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước từ năm 2027

Về nguyên tắc, tiêu chí phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước, dự thảo nêu rõ, việc xây dựng hệ thống định mức phân bổ chi thường xuyên ngân sách nhà nước góp phần thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của cả nước; ưu tiên bố trí kinh phí cho những lĩnh vực quan trọng và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi đặc biệt khó khăn, còn khó khăn, biên giới, hải đảo.

Phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước năm 2027, kế hoạch tài chính 05 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Ưu tiên nguồn lực để thực hiện cải cách tiền lương, thực hiện các Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa. Từng bước nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, phấn đấu giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên, góp phần cơ cấu lại ngân sách nhà nước, sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với phân cấp, phân quyền, phát huy tính chủ động, tự lực, tự cường của các cấp, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng Bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; cải cách hành chính; góp phần đổi mới quản lý tài chính đối với khu vực sự nghiệp công để giảm mức hỗ trợ trực tiếp cho đơn vị sự nghiệp công lập, tăng nguồn bảo đảm chính sách hỗ trợ người nghèo, đối tượng chính sách tiếp cận các dịch vụ sự nghiệp công, khuyến khích xã hội hoá, huy động các nguồn lực xã hội để phát triển kinh tế - xã hội.

Tăng cường tính chủ động, gắn với chức năng, nhiệm vụ, chế độ, chính sách chi ngân sách nhà nước.

Tiêu chí phân bổ ngân sách rõ ràng, đơn giản, dễ thực hiện và kiểm tra; bảo đảm công bằng, công khai và minh bạch; từng bước phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đưa tối đa các khoản chi thường xuyên vào định mức chi quản lý hành chính của các Bộ, cơ quan trung ương với yêu cầu triệt để tiết kiệm; giảm các khoản chi hội nghị, hội thảo, các đoàn đi công tác nước ngoài.

Định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên đối với các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tuân thủ thêm một số nguyên tắc, tiêu chí sau đây:

a) Tiêu chí phân bổ theo dân số là tiêu chí chính chia theo bốn vùng; kết hợp các tiêu chí bổ sung phù hợp với từng lĩnh vực. Trong đó, nguyên tắc phân vùng dân số cụ thể như sau:

- Vùng đặc biệt khó khăn, gồm: Dân số thuộc các xã, phường khu vực III (xã đặc biệt khó khăn); thôn đặc biệt khó khăn thuộc xã khu vực I, II và dân số thuộc các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển và hải đảo.

- Vùng khó khăn, gồm: Dân số thuộc các xã, phường khu vực II (xã khó khăn trừ dân số thuộc các thôn đặc biệt khó khăn); dân số thuộc đặc khu không phải là đô thị và dân số thuộc các xã đảo.

- Vùng đô thị: Dân số thuộc các phường (không kể dân số thuộc các phường vùng đặc biệt khó khăn, vùng khó khăn nêu trên) và dân số thuộc đặc khu được phân loại là đô thị.

- Vùng khác còn lại: Dân số còn lại.

b) Định mức phân bổ của ngân sách địa phương được xây dựng cho các lĩnh vực chi theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, bảo đảm chi lương, tiền thưởng, phụ cấp, các khoản đóng góp theo chế độ theo mức tiền lương cơ sở tại thời điểm Nghị quyết này có hiệu lực, hoạt động của cơ quan quản lý hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và kinh phí thực hiện các chế độ, chính sách được Nhà nước ban hành đến thời điểm Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết này (chưa bao gồm kinh phí phát sinh tăng thêm để thực hiện các chính sách theo tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030; kinh phí phát sinh tăng thêm để thực hiện chính sách miễn, giảm học phí theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ; chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở học ở các xã biên giới đất liền; chính sách phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi).

Từ năm ngân sách 2027, việc ban hành và thực hiện chế độ mới làm tăng chi ngân sách nhà nước thực hiện theo quy định tại khoản 4 Điều 9 Luật Ngân sách nhà nước. Ngân sách trung ương hỗ trợ các địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, mức hỗ trợ chia theo nhóm tùy theo mức độ khó khăn của từng địa phương sau khi đã sử dụng các nguồn tăng thu, tiết kiệm chi và các nguồn tài chính hợp pháp khác của địa phương theo quy định mà chưa cân đối đủ nguồn lực để thực hiện.

c) Trường hợp dự toán chi thường xuyên của lĩnh vực giáo dục đào tạo và dạy nghề và dự toán chi thường xuyên các lĩnh vực còn lại (không bao gồm lĩnh vực giáo dục đào tạo và dạy nghề và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số) được tính theo định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước trong phạm vi quy định tại điểm b nêu trên thấp hơn dự toán năm 2026 (đã tính đủ nhu cầu ngân sách nhà nước đảm bảo kinh phí thực hiện các chế độ, chính sách theo quy định), được ngân sách nhà nước hỗ trợ để đảm bảo không thấp hơn.

Dự thảo đang được lấy ý kiến góp ý trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ Tài chính.