Dòng vốn chính sách nâng tầm Sen Huế

Những năm gần đây, cùng với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp gắn với du lịch và nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Huế đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, bền vững. Trong đó, mô hình trồng sen lấy hạt đang từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế rõ nét, mở ra hướng đi mới cho nhiều hộ dân vùng thấp trũng, vùng đất sản xuất kém hiệu quả. Đồng hành cùng người dân trong quá trình chuyển đổi ấy có vai trò rất quan trọng của nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng Chính sách xã hội.

Từ những diện tích ao hồ hoang hóa, đất sản xuất lúa kém hiệu quả, nhiều hộ dân tại các xã, phường ven đô thành phố Huế đã mạnh dạn đầu tư trồng sen lấy hạt nhờ được tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi. Không chỉ tạo sinh kế ổn định, mô hình này còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái, tạo việc làm tại chỗ và nâng cao thu nhập cho người dân.

Sen Huế không những mang giá trị văn hóa mà còn là cây trồng có giá trị kinh tế

Huế vốn nổi tiếng là vùng đất gắn liền với hoa sen. Từ lâu, sen đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân Huế. Hình ảnh sen hiện diện trong thơ ca, nhã nhạc, ẩm thực và cả đời sống tâm linh. Ngoài vẻ đẹp thanh tao, cây sen còn đem lại nhiều giá trị kinh tế khi tất cả các bộ phận từ hoa, hạt, tim sen, lá sen đến củ sen, đài sen đều có thể chế biến thành sản phẩm thương mại.

Cùng với xu hướng phát triển nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái và sản phẩm OCOP, nhiều địa phương trên địa bàn kinh thành Huế và vùng phụ cận đã mở rộng diện tích trồng sen lấy hạt, sen phục vụ du lịch trải nghiệm và chế biến. Tuy nhiên, để chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển hàng hóa quy mô lớn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn cho cải tạo mặt bằng, giống, hệ thống nước, máy móc sơ chế và chi phí chăm sóc. Đó cũng là lúc nguồn vốn tín dụng chính sách phát huy vai trò “đòn bẩy”, giúp nhiều hộ dân chuyển đổi, mở rộng mô hình sản xuất, khai thác hiệu quả tiềm năng của cây sen.

Thực tế cho thấy, cây sen khá phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Huế; chi phí đầu tư không quá lớn nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa truyền thống. Nếu trước đây người dân chủ yếu trồng sen để lấy hoa, phục vụ du lịch hoặc bán tươi theo mùa vụ thì nay nhiều hộ đã đầu tư phát triển theo hướng chuyên canh lấy hạt. Hạt sen Huế có chất lượng thơm, bùi, được thị trường ưa chuộng nên đầu ra khá ổn định. Một số hộ còn liên kết với cơ sở chế biến, các hợp tác xã và đơn vị du lịch để nâng cao giá trị sản phẩm.

Nguồn vốn tín dụng chính sách giúp nâng cao năng suất, sản lượng và thu nhập cho người trồng sen

Ông Lê Xuân Thích ở phường Hương Trà, TP Huế chia sẻ, trước đây gia đình sản xuất lúa trên vùng trũng năng suất thấp, thậm chí có thời điểm bỏ hoang ruộng do sản xuất không hiệu quả, thu nhập từ trồng lúa cũng chỉ đủ trang trải sinh hoạt cơ bản. Năm 2025, thông qua Hội Nông dân phường, gia đình được vay 200 triệu đồng từ Chương trình giải quyết việc làm của Phòng giao dịch NHCSXH Hương Trà để cải tạo hơn 3 ha mặt nước trồng sen lấy hạt. Sen cho thu hoạch hằng năm, mỗi vụ thu về hàng chục triệu đồng lợi nhuận sau khi trừ chi phí, gấp nhiều lần so với trồng lúa.

Ở phường Phong Điền, ông Trương Duy Hòa, từ vài chục triệu đồng vốn vay tín dụng chính sách, sau nhiều năm đầu tư canh tác hiệu quả, tích lũy kinh nghiệm đã mở rộng quy mô sản xuất, thay đổi giống sen chất lượng và năng suất cao hơn. Mô hình của ông Hòa hiện nay được xem là mô hình sản xuất kiểu mẫu trên địa bàn.

Nhận xét về mô hình này, ông Nguyễn Đăng Thành – Chủ tịch Hội Nông dân phường Phong Điền cho biết: “Mô hình trồng sen của ông Trương Duy Hòa là điển hình tiêu biểu trong phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi tại địa phương. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, mô hình còn góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên vùng đất trũng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân trong vùng. Đặc biệt, ông Hòa đã tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp giống sen cho nhiều hộ nông dân, góp phần xây dựng và phát triển thương hiệu Sen Huế gắn với du lịch sinh thái cộng đồng trên địa bàn phường”.

Không chỉ riêng một hộ, nhiều gia đình khác trên địa bàn thành phố Huế cũng đang từng bước mở rộng diện tích trồng sen. Nhờ áp dụng kỹ thuật mới và chăm sóc đúng quy trình, năng suất hạt sen ngày càng được nâng lên. Bên cạnh đó, một số hộ còn kết hợp nuôi cá dưới ao sen, phát triển du lịch trải nghiệm, chụp ảnh mùa sen, tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể.

Góp phần hình thành chuỗi giá trị cho Sen Huế

Trong chiến lược phát triển nông nghiệp địa phương, ngoài các loại cây đặc sản như thanh trà, dâu Truồi, măng cụt Kim Long…, Sen Huế được xem là sản phẩm có nhiều tiềm năng để phát triển thành thương hiệu đặc trưng mang tầm khu vực. Để làm được điều đó, yếu tố quan trọng là phải nâng cao chất lượng, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và từng bước chuẩn hóa sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng – Chủ tịch UBND phường Phong Phú, TP Huế, một trong những khó khăn lớn nhất của người trồng sen lâu nay là sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết nên giá trị sản phẩm chưa cao. Nhằm khắc phục điều này, cần từng bước hình thành các mô hình liên kết trồng – chế biến – tiêu thụ sen với sự đồng hành của chính quyền địa phương, các hội đoàn thể và Ngân hàng Chính sách xã hội.

Các mô hình sản xuất cũng cần gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Những đầm sen không chỉ cho thu hoạch nông sản mà còn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm văn hóa thu hút du khách. Người dân sẽ có thêm nguồn thu từ dịch vụ chụp ảnh, ẩm thực, tham quan và bán sản phẩm đặc sản tại chỗ.

Ông Nguyễn Hoàng Anh Tuấn – Phó Giám đốc Chi nhánh NHCSXH thành phố Huế bày tỏ: “Nguồn vốn tín dụng chính sách đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị kinh tế từ cây sen, từ sản xuất nguyên liệu đến chế biến, thương mại và du lịch trải nghiệm. Từ những khoản vay ưu đãi, nhiều hộ đã đầu tư máy sấy hạt sen, máy hút chân không, thiết bị đóng gói để nâng cao chất lượng sản phẩm”.

Một số cơ sở còn phát triển các dòng sản phẩm mới như trà tim sen, sữa hạt sen, mứt sen, tinh dầu sen… góp phần đa dạng hóa sản phẩm và nâng giá trị thương hiệu Sen Huế. Bên cạnh đó, tín dụng chính sách đã hỗ trợ nhiều hộ dân, hợp tác xã và tổ hợp tác đầu tư theo hướng sản xuất sạch, an toàn, đáp ứng tiêu chuẩn OCOP. Không ít sản phẩm từ sen của Huế hiện đã được người tiêu dùng biết đến rộng rãi nhờ mẫu mã đẹp, chất lượng ổn định và mang đậm nét văn hóa địa phương.

Hướng đến xây dựng thương hiệu Sen Huế vươn xa

Thực tế cho thấy, khi người dân được tiếp cận vốn kịp thời và có định hướng phát triển phù hợp, cây sen không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu nông sản bền vững cho địa phương. Sự phát triển của mô hình kinh tế từ sen cũng góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, cải thiện cảnh quan môi trường và giữ gìn nét đẹp văn hóa đặc trưng của Huế.

Việc liên kết giữa người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và ngành du lịch cũng cần được tăng cường nhằm tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm Sen Huế. Khi sản phẩm có thị trường bền vững, người dân sẽ yên tâm đầu tư lâu dài, từ đó nâng cao giá trị thương hiệu.

Từ những hạt sen bình dị, nhiều gia đình đã có thêm niềm tin vào tương lai. Và cũng từ những dòng vốn nghĩa tình ấy, thương hiệu Sen Huế đang từng bước được nâng tầm, vươn xa hơn trên thị trường, góp phần khẳng định vị thế của nông sản Huế trong thời kỳ mới.