Đề xuất quy định mới về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết

Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng Nghị định quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của những doanh nghiệp có quan hệ liên kết nhằm quy định chi tiết các nội dung liên quan đến quản lý thuế đối với giao dịch liên kết của các doanh nghiệp có quan hệ liên kết theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 để thống nhất áp dụng từ thời điểm Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 có hiệu lực thi hành (ngày 01/07/2026).

Kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và bất cập phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định số 132/2020/NĐ-CP và Nghị định số 20/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 132/2020/NĐ-CP.

Giao dịch liên kết là giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết.

Theo dự thảo, các bên có quan hệ liên kết gồm:

Một doanh nghiệp nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp kia.

Cả hai doanh nghiệp đều có ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu do một bên thứ ba nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp.

Một doanh nghiệp là cổ đông lớn nhất về vốn góp của chủ sở hữu và nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 10% tổng số cổ phần của doanh nghiệp kia…

Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi và dễ áp dụng trên thực tế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

Tăng cường hiệu quả quản lý thuế đối với giao dịch liên kết nhằm hạn chế gian lận, chống chuyển giá, góp phần tăng thu cho ngân sách nhà nước.

Trên cơ sở các nội dung về giao dịch liên kết quy định tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và giao Chính phủ quy định cụ thể về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, dự thảo Nghị định xây dựng theo hướng như sau:

Kế thừa những quy định còn phù hợp tại 13 điều của Nghị định số 132/2020/NĐ-CP gồm các nội dung: Điều 1 (phạm vi điều chỉnh); Điều 6 đến Điều 15 (phân tích, so sánh, lựa chọn đối tượng, so sánh độc lập và các phương pháp xác định giá giao dịch liên kết); Điều 16 (xác định chi phí tính thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết); Điều 23 (Trách nhiệm thi hành).

Sửa đổi, bổ sung những nội dung bất cập phát sinh trong thực tế (sửa đổi, bổ sung tại 10 điều gồm: Điều 2, Điều 3, Điều 4, Điều 5, Điều 17, Điều 18, Điều 20, Điều 21, Điều 22).

Cơ sở dữ liệu sử dụng trong kê khai, xác định, quản lý giá giao dịch liên kết

Về cơ sở dữ liệu sử dụng trong kê khai, xác định, quản lý giá giao dịch liên kết (Điều 17), dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa quy định tại Điều 17 Nghị định số 132/220/NĐ-CP về cơ sở dữ liệu sử dụng trong kê khai, xác định, quản lý giá giao dịch liên kết.

Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung các nội dung sau:

Sửa đổi, bổ sung cơ sở dữ liệu thương mại (cơ sở dữ liệu của người nộp thuế) theo hướng dẫn chiếu thực hiện quy định tại khoản 15 Điều 4 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý thuế.

Bổ sung cơ sở dữ liệu quản lý thuế (cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế) theo quy định tại khoản 2 Điều 35 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý thuế để cơ quan thuế có thêm thông tin, dữ liệu khi xác định giá giao dịch liên kết.

Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết

Quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết (Điều 18 dự thảo Nghị định) cơ bản kế thừa quy định về quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết quy định tại Điều 18 Nghị định số 132/2020/NĐ-CP.

Ngoài ra, dự thảo Nghị định có kết cấu lại quy định rõ quyền, nghĩa vụ cùa người nộp thuế đảm bào minh bạch, dễ hiểu trong việc áp dụng thực hiện và có sửa đổi, bổ sung một số nội dung.

Cụ thể: Sửa đổi, bổ sung quy định về quyền của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết theo hướng dẫn chiếu thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 37 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Nội dung cụ thể được thể hiện tại khoản 1 Điều 18 dự thảo Nghị định như sau: "Quyền của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết thực hiện theo quy định tài khoản 1 Điều 37 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15".

Sửa đổi, bổ sung quy định về nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết theo hướng dẫn chiếu thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Sửa đổi, bổ sung quy định về nghĩa vụ của người nộp thuế liên quan đến Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)

Trong đó, sửa đổi quy định về cách xác định ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu của Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam và định dạng của Báo cáo CbCR:

Theo quy định hiện hành tại khoản 5 Điều 18 Nghị định số 132/2020/NĐ-CP thì Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có doanh thu hợp nhất toàn cầu trong kỳ tính thuế từ mười tám nghìn tỷ đồng trở lên có trách nhiệm lập Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia tại Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.

Về ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu:

Theo Bộ Tài chính, ngưỡng 18 nghìn tỷ nêu trên là theo hướng dẫn tại Hành động 13 của Chương trình chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR), tương đương 750 triệu euro và dùng tỷ giá tại thời điểm ra báo cáo của Hành động 13 (năm 2015). Ngoài ra, tại Nghị định số 236/2025/NĐ-CP ngày 29/8/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, cũng đã sử dụng quy định: "xác định nghĩa vụ thuế của Công ty mẹ tối cao từ 750 triệu euro (EUR) trở lên".

Tuy nhiên, tỷ giá giữa VND/EUR thường xuyên thay đổi (như tại thời điểm hiện tại 750 triệu EUR tương đương khoảng 22 nghìn tỷ đồng), do đó việc quy định người nộp thuế là Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu trong kỳ tính thuế từ mười tám nghìn tỷ đồng trở lên có trách nhiệm lập và nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia tại Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết như hiện hành là chưa phù hợp với thời điểm hiện nay.

Về kỳ xác định ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu:

Bộ Tài chính cho biết, theo Tiêu chuẩn tối thiểu Hành động BEPS 13 của OECD, nghĩa vụ lập và nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) được xác định căn cứ vào doanh thu hợp nhất toàn cầu của tập đoàn trong năm tài chính liền kề trước năm báo cáo, theo Báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao.

Mặc dù việc xác định ngưỡng doanh thu hợp nhất trong kỳ tính thuế không làm mở rộng phạm vi so với quy định tại Hành động BEPS 13 và khả năng bị đánh giá vi phạm nghiêm trọng là thấp, nhưng để bảo đảm tuân thủ đầy đủ Tiêu chuẩn tối thiểu Hành động BEPS 13, thống nhất với thông lệ quốc tế thì cần sửa đổi quy định theo hướng xác định ngưỡng doanh thu căn cứ vào năm tài chính liền kề trước năm báo cáo.

Về Báo cáo CbCR (cổng nộp báo cáo và định dạng báo cáo):

Nghị định số 132/2020/NĐ-CP hiện hành có quy định các trường hợp người nộp thuế tại Việt Nam phải nộp Báo cáo CbCR cho cơ quan thuế, tuy nhiên chưa quy định nộp Báo cáo qua Cổng dịch vụ thông tin nào. Mặt khác, quy định hiện hành cũng chưa quy định định dạng Báo cáo theo định dạng XML theo đúng chuẩn của Diễn đàn toàn cầu.

Liên quan đến vấn đề này, hiện nay tại dự thảo Nghị định chung về quản lý thuế (khoản 7 Điều 50) quy định: Người nộp thuế lập và gửi hồ sơ thuế điện tử, chứng từ nộp ngân sách nhà nước điện tử trực tuyến và tiếp nhận các thông báo, kết quả giải quyết hồ sơ thuế điện từ từ cơ quan quản lý thuế thông qua Cổng dich vụ công quốc gia hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc qua tổ chức cung cấp dịch vụ T-VAN.

Trên cơ sở đó, để phù hợp với quy chuẩn tại Hành động 13 của BEPS, Diễn đàn toàn cầu và thống nhất với Nghị định chung về quản lý thuế, Nghị định số 236/2025/NĐ-CP, dự thảo Nghị định điều chỉnh ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu trong năm tài chính liền kề trước năm báo cáo của người nộp thuế là Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam theo mức tương đương từ 750 triệu euro (EUR) trở lên thì người nộp thuế có trách nhiệm lập và nộp Báo cáo CbCR (trong đó tỷ giá quy đổi được quy định thống nhất với Nghị định số 236/2025/NĐ-CP). Báo cáo CbCR được nộp cho cơ quan thuế qua cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc qua tổ chức cung cấp dịch vụ T-VAN theo định dạng XML đã được mã hóa. Tỷ giá áp dụng là tỷ giá trung tâm hoặc trung bình tỷ giá tính chéo của tháng 12 năm liền kề trước năm báo cáo được tham chiếu do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố.

Theo Bộ Tài chính, việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu lên 750 triệu euro (EUR) (tương đương khoảng 22 nghìn tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại) (tăng ngưỡng doanh thu so với quy định hiện hành) có thể sẽ làm giảm số người nộp thuế (Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam) phải nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia. Điều này sẽ làm giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế, góp phần cải cách thủ tục hành chính thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế.

Nội dung cụ thể được thể hiện tại điểm a khoản 3 Điều 18 dự thảo Nghị định như sau:

"Trường hợp người nộp thuế là Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có doanh thu hợp nhất toàn cầu trong năm tài chính liền kề trước năm báo cáo tương đương từ 750 triệu Euro trở lên, có trách nhiệm lập Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia tại hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Phụ lục IV ban hành kèm theo Nghị định này và nộp cho cơ quan thuế qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc qua tổ chức cung cấp dịch vụ T-VAN theo định dạng XML đã được mã hóa. Tỷ giá áp dụng là tỷ giá trung tâm hoặc trung bình tỷ giá tính chéo của tháng 12 năm liền kề trước năm báo cáo được tham chiếu do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố."