E-mail:info@ttxonline.vn -  Hotline: 0948565689
chủ nhật, 05/02/2023

Kiểm toán hợp tác xã cần được quy định trong Luật

09:24 21/12/2022
(TCKT&KT online) - Kinh tế tập thể (KTTT) hình thành và phát triển, ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, Hợp tác xã (HTX) là thành phần KTTT “Luật HTX” đã thực hiện hơn 10 năm. Chủ trương sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định pháp luật về KTTT là cần thiết, để phù hợp với tình hình và điều kiện phát triển mới. Trên cơ sở những tồn tại và hạn chế đã được nhận dạng, Dự thảo Luật HTX gồm 12 Chương, 117 Điều, trong đó: bãi bỏ 03 Điều; sửa đổi 71 Điều; bổ sung 49 Điều so với Luật HTX năm 2012. Có nhiều nội dung mới của dự thảo Luật sửa đổi, nhưng quan tâm lớn nhất là những quy định mới về kiểm toán HTX.

Dự thảo Luật không sử dụng tên là “Luật HTX” mà là “Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác”, đây là vấn đề tôi không quan tâm nhiều. Cần cân nhắc, có cần đổi tên Luật so với Luật năm 2012 hay không? Nội hàm điều chỉnh của Luật là HTX và các loại hình tổ chức liên quan đến nó. Thuật ngữ “HTX” đã quá quen thuộc với người Việt Nam, từ những năm 50, 60 của thế kỷ trước. HTX là hình thức tổ chức điển hình của KTTT. Tôi cho rằng, cứ giữ nguyên tên gọi “Luật HTX” vẫn đảm bảo tất cả sự phù hợp như lý giải của ban soạn thảo. Chắc chắn, dù với tên gọi nào, thì nhân dân vẫn gọi với tên thông dụng là “Luật HTX”. Để nguyên tên gọi “Luật HTX” sẽ đỡ tốn kém và giảm rắc rối cho người sử dụng. Trong bài viết này về kiểm toán, tôi vẫn sử dụng là “Kiểm toán HTX”.

Từ khóa: hợp tác xã, kiểm toán, hoạt động kiểm toán.

Kiểm toán HTX là rất cần thiết, nhằm tạo sự minh bạch và phản ánh sức khỏe của HTX cho các thành viên và các đối tác của HTX, giúp hội đồng quản trị và ban giám đốc quản lý, điều hành hiệu quả, tạo điều kiện để HTX huy động vốn từ các tổ chức tín dụng bên ngoài và là cơ sở để Nhà nước hỗ trợ cho HTX. Kiểm toán nội bộ hoặc kiểm toán từ bên ngoài, chỉ ra những rủi ro, cho ý kiến đánh giá và đưa ra các giải pháp xử lý rủi ro trong hoạt động của HTX.

Các thành viên HTX có quyền được xem biên bản đại hội, được nghe đọc báo cáo kiểm toán, được nhận bản sao chép báo cáo tài chính và báo cáo kiểm toán. Quy định này đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của HTX.

Luật HTX cần quy định hoạt động kiểm toán được thực hiện để đánh giá, xác  nhận mức độ tin cậy của các thông tin trên báo cáo tài chính, báo cáo về hoạt động của HTX. Đồng thời, hoạt động kiểm toán sẽ đánh giá tình hình tài chính HTX, đánh giá và xác định các rủi ro, các sai phạm và các sai sót trọng yếu trong quản lý tài chính, trong điều hành và quản lý hoạt động kinh doanh của HTX.

Về tần suất kiểm toán, nên xác định mỗi năm một lần; hoặc 02 năm một lần. Cần quy định, báo cáo tài chính của các HTX nhỏ không cần phải được kiểm toán tài chính. Cần thống nhất về nhận thức, thực hiện kiểm toán hay không thực hiện kiểm toán, là yêu cầu và lợi ích không chỉ của các thành viên HTX mà cả của hội đồng quản trị, của ban giám đốc HTX và liên minh HTX.

Cần quy định ngưỡng phải kiểm toán, liên quan đến các HTX có tổng giá trị tài sản từ 10 tỷ đồng trở lên và doanh thu hoạt động kinh doanh từ trên 20 tỷ; hoặc trên 30 tỷ đồng. Cần xây dựng và ban hành một quy trình kiểm toán HTX đã được đơn giản hóa, để áp dụng cho các HTX siêu nhỏ. Những HTX siêu nhỏ có là HTX thỏa mãn 03 tiêu chí; hoặc một trong 03 tiêu chí sau: tổng giá trị tài sản trên bảng cân đối kế toán không vượt quá 5 tỷ đồng; doanh thu hoạt động kinh doanh dưới  10 tỷ đồng; số lượng lao động ở dưới  mức trung bình là 10 người. Thực tế ở Việt Nam, trong giai đoạn hiện nay sẽ có khoảng một nửa số HTX đang hoạt động thuộc diện được kiểm toán, bởi hình thức và quy trình kiểm toán đơn giản hóa này. Kiểm toán đơn giản hóa sẽ được tiến hành từ xa và HTX phải cung cấp các thông tin về hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính của HTX cho đoàn kiểm toán. Nên quy định, cứ 4 năm thì các kiểm toán viên mới đến kiểm toán tại chỗ, tại HTX  một lần, ở các HTX siêu nhỏ này.

 Cần quy định, chỉ những cá nhân và đơn vị là Hội viên của Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA), có thẻ hội viên, có chứng chỉ nghề nghiệp (chứng chỉ chứng nhận năng lực nghề nghiệp kế toán chuyên nghiệp, kiểm toán viên) mới được thực hiện kiểm toán HTX. Yêu cầu về năng lực chuyên môn và điều kiện hành nghề kế toán, kiểm toán cần được quy định lại rõ hơn trong Luật Kế toán 2015 sửa đổi và Luật Kiểm toán độc lập 2011 sửa đổi.

Vì vậy, các kế toán viên chuyên nghiệp, các kiểm soát viên, kiểm toán viên phải thể hiện ý kiến một cách rõ ràng, liệu các HTX có hoạt động phù hợp, hoàn thành mục tiêu là khuyến khích các thành viên HTX hay không.

Điều 111 Dự thảo có quy định:

Mục 8a). Nhà nước có chính sách hỗ trợ chi phí kiểm toán cho các HTX quy mô siêu nhỏ, nhỏ khi được hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước theo quy định;

8b). Nhà nước có chính sách hỗ trợ Liên minh HTX, Liên đoàn hợp tác xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ cho thành viên.

Theo tôi, Nhà nước không chỉ hỗ trợ phí kiểm toán cho HTX quy mô siêu nhỏ mà cả HTX quy mô nhỏ, trong ít nhất 03 năm đầu thành lập. Nhà nước có chính sách hỗ trợ không chỉ Liên minh HTX, Liên đoàn hợp tác, mà cả các tổ chức thành viên của VAA, ở các ngành, các lĩnh vực và các địa phương, để xây dựng và vận hành không chỉ hệ thống kiểm toán nội bộ mà cả hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ thống kế toán cho HTX. Đây vốn là chức năng nghề nghiệp của VAA.

Dự án Luật đã bổ sung một Chương riêng, quy định về chính sách hỗ trợ đối với Tổ chức kinh tế hợp tác trên cơ sở 08 nhóm chính sách hỗ trợ Nghị quyết số 20-NQ/TW; bổ sung, hoàn thiện từ Điều 6 Luật HTX năm 2012, tham khảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quy định, chính sách khác có liên quan, trong đó: bổ sung nguyên tắc thực hiện hỗ trợ; bổ sung quy định chi tiết 08 chính sách; bổ sung quy định về phương thức hỗ trợ của Nhà nước; bổ sung quy định về Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX.

Về quan điểm, để thúc đẩy cải cách HTX cần xây dựng hệ thống HTX cùng tiêu chí trở thành hệ thống tổ chức kinh tế hợp tác có liên kết chặt chẽ hơn với nông dân, có công năng phục vụ nông dân hoàn thiện hơn, vận hành theo kiểu thị trường hiệu quả hơn, trở thành đội quân hùng hậu và mặt bằng tổng hợp phục vụ sinh hoạt, sản xuất cho nông dân, trở thành cầu nối để Đảng, Chính phủ liên hệ mật thiết với quần chúng nông dân, phát huy vai trò tốt hơn trong xây dựng hiện đại hóa nông nghiệp. Cần có chính sách đất đai phù hợp, những cơ sở hạ tầng của Nhà nước, để phục vụ/hỗ trợ HTX phát triển các tổ chức nông nghiệp tại cơ sở và các tổ chức khác có liên quan. Khi cung cấp sự hỗ trợ và dịch vụ, trong việc thành lập và phát triển HTX của những nông dân trong phạm vi quyền hạn của mình, cần bảo đảm cho các HTX trở thành các tổ chức tự chủ, độc lập, tự lập của các thành viên. Luật cần quy định nguyên tắc phổ thông đầu phiếu “một thành viên – một phiếu bầu” áp dụng trong HTX, tức là đối nhân chứ không đối vốn.

Hy vọng rằng, Luật HTX sửa đổi, bổ sung sẽ tạo điều kiện để HTX – loại hình KTTT phát triển, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế của đất nước.

Tài liệu tham khảo:

Quốc hội, (2012), Luật HTX.

Chính phủ, Dự thảo Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác.

Nguyễn Minh Sơn, (2021), Chính sách pháp luật về KTTT, Tạp chí Kế toán và Kiểm toán.

PGS.TS. Đặng Văn Thanh – Chủ tịch Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam

Tags
Bình luận: 0
  • Zalo
  • Messenger
  • Back to top